Olsztyn

W Polsce są dwie miejscowości o nazwie Olsztyn – na Warmii oraz pod Częstochową. Pochodzenie i znaczeniu obu nazw jest jednak różne. Warmiński Olsztyn swą nazwę wywodzi od niemieckiego słowa Allenstein, oznaczającego zamek nad rzeką Alle, a małopolska miejscowość nawiązuje do słowa Holstein, czyli skalna twierdza.

OlsztynOkoło 1346 roku na wysokim cyplu rzeki Łyny wznoszenie zamku dla kapituły warmińskiej. Po jej ukończeniu powstał kompleks obronny założony na planie czworoboku, składający się z dwóch równoległych skrzydeł połączonych murami kurtynowymi. W skrzydle północnym skrzydle znajdowały się kaplica św. Anny, komnata zarządcy zamku, kancelaria oraz refektarz. Natomiast w skrzydle południowym mieściły się magazyny, spiżarnia, kuchnia i browar.

Po bitwie pod Grunwaldem w 1410 roku zamek został na krótko zajęty przez wojska polskie i oddany w zarząd księciu mazowieckiemu Januszowi I. Podczas tzw. wojny głodowej w 1414 roku olsztyński zamek został zajęty bez walki przez oddział Dziersława z Włostowic. Jednak miesiąc później Krzyżacy, dowodzeni przez Helfricha von Drahe, odbili warownię.

W 1454 roku mieszczanie bezskutecznie próbowali zdobyć olsztyńską warownię. Udało się to rok później będącemu na usługach Krzyżaków Jerzemu von Schliebenowi. Na mocy II pokoju toruńskiego w 1466 roku Olsztyn wraz z Warmią został przyłączony do Polski. Krzyżacy zagrozili ponownie zamkowi i miastu w 1521 roku, obrona była jednak na tyle skuteczna, że poprzestali na jednym szturmie.

OlsztynNa początku XVI wieku rozpoczęto przebudowę warowni, przekształcając ją w reprezentacyjną siedzibę kanoników. W tym czasie administratorem zamku był Mikołaj Kopernik, który skutecznie dowodził jego obroną przed wojskami zakonu w 1521 roku.

W czasie „potopu” wojska szwedzkie doszczętnie ograbiły i zdewastowały zamek. W połowie XVIII stulecia od strony miasta administratorzy obiektu wznieśli barokowy pałac. Po I rozbiorze Polski w 1772 roku władze pruskie przejęły dobra biskupie i kapitulne, a na zamku umieszczono urzędy państwowe. Na początku XX wieku zaadaptowano go na siedzibę kancelarii prezydenta rejencji wschodniopruskiej, nadając jej cechy neogotyckie. Obecnie na zamku mieści się Muzeum Warmii i Mazur.