Ząbkowice Śląskie

W mieście krzywej wieży, jak czasami nazywa się Ząbkowice Śląskie. zachowało się kilka ciekawych zabytków. Oprócz dolnośląskiej krzywej wieży, warto odwiedzić ruiny zamku i przejść się miejską trasą turystyczną.

Ząbkowice Śląskie
Fot. Jerzy Strzelecki [GFDL or CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons
W pobliżu rynku, na wyniosłej skarpie wznoszą ruiny gotyckiego zamku, wzniesionego na przełomie XIII i XIV stulecia z inicjatywy książąt świdnickich. Najstarsze zapiski o ząbkowickiej warowni pochodzą z 1321 roku. W 1335 roku przetrwał oblężenie czeskich wojsk, jednak już w następnym roku został zastawiony Luksemburgom przez księcia ziębickiego Bolka II, a ostatecznie sprzedany wraz z miastem przez syna Bolka – Mikołaja Małego.

W czasie wojen husyckich warownia została zniszczona, po czym już przez nowych właścicieli zmodernizowana i umocniona. W połowie XV stulecia zamek stał się własnością synów króla czeskiego Jerzego z Podiebradów. Zaatakowany w 1489 roku przez mieszczan wrocławskich, świdnickich i nyskich został uszkodzony. W 1489 roku zamek był oblegany przez kilka miesięcy przez króla węgierskiego Macieja Korwina, w posiadaniu którego pozostał do 1490 roku.

Ząbkowice Śląskie
Fot. Halicki [CC BY-SA 3.0 pl], via Wikimedia Commons
W latach 1522–1532 książę ziębicki Karol I przebudował zamek w stylu renesansowym. Nowa rezydencja zawierała w sobie pozostałości starej warowni, co można zaobserwować na południowej ścianie zrujnowanego obecnie zamku. Zamek założono na planie kwadratu, obronę murów można było prowadzić flankowym ostrzałem dzięki dwóm narożnym, trójkondygnacyjnym bastejom umiejscowionym po przekątnej. Pomieszczenia mieszkalne, oświetlone zewnętrznymi oknami, znajdowały się na wyższych piętrach. Szczyty murów miały dekoracyjną attykę, która osłaniała posterunki straży, a jej okienka były strzelnicami. Nad głównym wjazdem na dziedziniec, od wschodniej strony, była umieszczona tarcza herbowa fundatora zamku, a poza tym nie było tam żadnych dekoracji. Surowy portal z ciosanego kamienia zakończony ostrołukiem nawiązywał do gotyku. Nad bramą wznosiła się wysoka wieża zakończona attyką. Obok znajdowała się nieco węższa furtka dla pieszych. Nad wejściem umieszczono dodatkowe stanowisko straży z otworem strzelniczym. Oprócz wieży bramnej była jeszcze mała kolista wieżyczka po północno-wschodniej stronie murów. Dziedziniec zamku zdobiły renesansowe krużganki.

Zniszczony działaniami wojennymi w następnych wiekach zamek został ostatecznie opuszczony w 1728 roku, a stan jego jeszcze pogorszył pożar z 1784 roku. W okresie międzywojennym na zamku działało muzeum regionalne i schronisko turystyczne. Obecnie jest utrzymywany i konserwowany jako tzw. trwała ruina.

Fot. tyt.: Paweł Onyśków [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons