Toruń (zamek Dybów)

Na lewym brzegu Wisły zachowały się ruiny królewskiego zamku Dybów, którego imponujące rozmiary widać dopiero z bliska.

Toruń (zamek Dybów)
Południowa brama wjazdowa. Fot. Pko [GFDL or CC BY-SA 4.0-3.0-2.5-2.0-1.0], via Wikimedia Commons
Zamek wzniesiono w latach 1424-1428 z inicjatywy Władysława Jagiełłę w latach 1424–1428. Pełnił funkcje nadgranicznej strażnicy, kontrolującej przeprawę przez Wisłę. Z czasem przy zamku powstała konkurująca z krzyżackim Toruniem osada, którą nazwano Nieszawą.

W 1431 roku Krzyżacy zdobyli zamek i spaliły Nieszawę, jednakże wkrótce odrestaurowali go i osadzili w nim swoją załogę. Po pokoju w Brześciu Kujawskim zamek wrócił do Polski.

W 1454 roku król Kazimierz Jagiellończyk wydał tutaj statuty nieszawskie. Od 1456 roku zamek w Dybowie był siedzibą starostów królewskich. Znajdowała się tam też komora celna co spowodowało częściowe przekształcenie założenia zamkowego na cele gospodarcze.

Toruń (zamek Dybów)
Dziedziniec zamku Dybów. Fot. Pko [GFDL, CC-BY-SA-3.0 or CC BY-SA 2.5-2.0-1.0], via Wikimedia Commons
Położona obok zamku Nieszawa była niewygodnym konkurentem w handlu dla Torunia, więc na skutek żądań mieszczan toruńskich w 1460 roku przeniesiono jej mieszkańców 30 km w górę Wisły, gdzie powstała Nowa Nieszawa.

Podczas wojen szwedzko-polskich w 2. połowie XVII i na początku XIII wieku dybowski zamek został zajęty przez Szwedów. W XVIII wieku zamek znalazł się w rękach własnością rodu Dębskich, natomiast po rozbiorach otworzono w nim gorzelnię.

W 1813 roku, w dobie wojen napoleońskich, 40 żołnierzy francuskich pod dowództwem porucznika Savary wytrzymało w zamku trzymiesięczne oblężenie Rosjan, kapitulując dopiero wraz z Toruniem. Zamek przetrwał do dzisiaj w postaci ruiny, zachowały się imponujące mury obwodowe, 2-kondygnacyjna wieża bramna i obwarowania.

Fot. tyt.: Pko [GFDL or CC BY 3.0-2.5-2.0-1.0], via Wikimedia Commons