Łańcut

W otoczeniu wspaniałego parku krajobrazowego znajduje się wspaniały zamek, przebudowany przez Lubomirskich na magnacką rezydencję. Kolejni właściciele upiększali swą siedzibę, dbając zarówno o wnętrza, jak i o rozległy park.

Łańcut
Fot. Pixabay.com

Historia Łańcuta nierozerwalnie łączy się z losami rodów Pileckich, Lubomirskich i Potockich. Miasto zostało założone za panowania króla Kazimierza Wielkiego w połowie XIV wieku. Wówczas to władca nadał Łańcut wojewodzie sandomierskiemu Ottonowi z Pilczy, który wzniósł drewniany zameczek.

W II połowie XVI wieku na południe od ówczesnego zameczku Pileccy wznieśli czworoboczną wieżę obronną. Jej relikty zachowały się w południowej części skrzydła zachodniego dzisiejszej rezydencji.

W 1586 roku dobra łańcuckie przeszły w ręce Stanisława Stadnickiego, zwanego Diabłem Łańcuckim. Z jego inicjatywy wieża obronna została rozbudowana do postaci dworu obronnego. Po śmierci Stanisława, jego synowie w latach 1610-1626 przeprowadzili rozbudowę dworu w okazały zamek. W jej wyniku nowy obiekt otrzymał kształt podkowy z bastejami w narożach.

Dobra łańcuckie pozostawały w rękach Stadnickich do 1629 roku, kiedy to przeszły na własność Lubomirskich. W latach 1629-1641 Lubomirscy rozbudowali łańcucki zamek według projektu Macieja Trapoli, przekształcając go we wspaniałą rezydencję magnacką. Zamek został wówczas otoczony potężnymi fortyfikacjami bastionowymi w kształcie gwiazdy, które uchroniły go przed zdobyciem przez Szwedów w 1655 roku i Węgrów w 1657 roku.

W połowie XVIII wieku właścicielem zamku został marszałek wielki koronny Stanisław Lubomirski, który zmodernizował zamek w stylu barokowym. Po śmierci marszałka, jego żona Izabela z Czartoryskich Lubomirska przekształciła tereny fortyfikacji ziemnych na ogrody.

Łańcut
Pocztówka z 1893 r.

W 1816 roku, po śmierci Izabeli Lubomirskiej, Łańcut przeszedł w ręce jej wnuka Alfreda I Potockiego, który w dobrach łańcuckich ustanowił w 1830 roku ordynację. Za czasów jego syna, Alfreda II Józefa, przebywającego głównie w Wiedniu i we Lwowie, zamek wraz z parkiem podupadł.

Z inicjatywy Romana i Elżbiety z Radziwiłłów Potockich w latach 1889-1912 przeprowadzono gruntowny remont zamku połączony jego przebudową. W 1890 roku rozpoczęto, trwające czternaście lat, prace w parku. Został on wówczas dwukrotnie powiększony i otoczony ogrodzeniem.

W czasie II wojny światowej Potoccy nie byli prześladowani, a na zamku mieścił się sztab Wehrmachtu. Przed wkroczeniem Armii Czerwonej 1 sierpnia 1944 roku, Alfredowi Potockiemu udało się uciec na Zachód i wywieźć wiele dóbr zamkowych. Po wojnie łańcucki zamek został przejęty przez państwo i zamieniony w muzeum.

Fot. tyt.: Pixabay.com